Expositie “Freerk Kamma, de witte Papoea, terug in Wierum ” van 2 juni tot 16 sept.

76d85f9bc7d973045c9cf0eb4d2c4efee443cda1

Expositie “Freerk Kamma, de witte Papoea, terug in Wierum”

 

“Freerk Kamma, de witte Papoea terug in Wierum” is een project rond een “ Wierumer” onder de Papoea’s, zijn latere werk als gedreven cultureel antropoloog in Nederland en zijn actuele betekenis.

Uitgangspunt voor het project is het verhaal van een dorpsjongen die , na een tijd als bakker en matroos te hebben gewerkt, rond 1930 gediplomeerd zendeling werd, met zijn gezin woonde en werkte op toenmalig Nederlands-Nieuw-Guinea en naderhand in Leiden promoveerde als cultureel antropoloog.

De levenswijze van de oorspronkelijke bevolking van Nieuw-Guinea heeft hem zozeer aangegrepen dat hij zich zijn verdere leven onvermoeibaar heeft ingezet voor hun cultuur en belangen. Tegelijkertijd bleef hij zich sterk verbonden voelen met zijn geboortedorp Wierum. Allerlei inzichten en ervaringen, die hij overzee opdeed, doordacht en opschreef, zijn ook nu nog van betekenis.

De veelzijdigheid van dr. F.C. Kamma laten we zien en horen aan een breed publiek door een serie van activiteiten in Wierum in 2018.

Hiervoor is een speciale stichting opgericht: “Freerk Kamma, de witte Papoea, terug in Wierum”.

Hoofditem is een zomertentoonstelling in de Museum kerk in Wierum. De entoonstelling is geopend van zaterdag 2 juni tot en met zaterdag 16 september 2018. Ze wordt feestelijk ingeluid met een intercultureel muziek- en dansgebeuren op het kerkplein en een Papoea kerkdienst op zondag 3 juni. Voor verdere omlijsting zorgen lezingen, workshops, kinderactiviteiten en de onthulling van een herinneringsplaquette in de muur van het geboortehuis van Kamma

Levensloop Freerk Kamma 

Freerk Christiaan Kamma (1906-1987) werd zendeling in het toenmalige Nederlands Nieuw-Guinea, nu een provincie van Indonesië. Freerk Kamma was de zoon van een binnenvaartschipper uit Wierum.

Vader Kamma onderhield een beurtdienst op Groningen met het skûtsje “ De Jonge Freerk” Dit skûtsje hebben we kunnen achterhalen. Het ligt in Engeland in het Kennet and Avon Canal vlakbij Londen. Het wordt nog bewoond en op het achterdek staat, jawel, de Friese vlag.)

Freerk Kamma verbleef op Nederlands-Nieuw-Guinea van 1931 t/m 1945, de laatste drie jaar in Japanse gevangenschap. Hij vertrok met zijn gezin in 1946 naar Nederland en ging in 1955 weer terug naar het land wat hem zo na aan het hart lag. In 1962 keerde hij terug naar Nederland. (Nieuw-Guinea ging toen over in Indonesische handen) en hij ging werken bij het Volkenkundig Museum in Leiden.

In 1934 liet hij een schip bouwen, de Bantara (Heraut). Hij had er verstand van, want hij behaalde in de jaren twintig het schippersdiploma via zijn opleiding aan de visserijschool in Wierum. Met dit schip kon hij de Radja Ampat eilanden bevaren.

Kamma kreeg grote belangstelling voor de Papoea’s en hun cultuur. Hij leerde enkele van hun talen en nam op zijn tochten in het oerwoud altijd een bandrecorder mee om hun muziek op te nemen. Door de Papoea’s werd hij erg gewaardeerd. Ze noemden hem “De witte Papoea”, omdat hij een van hen was. Zo voelden ze dat en hij onderging zelfs een inwijdingsritueel wat nog nooit iemand ten deel was gevallen. Hij schreef meerdere boeken, waaronder zijn Magnus opus “Dit wonderlijke werk” en langzamerhand ontwikkelde hij zich tot cultureel antropoloog. Later behaalde hij in Leiden zijn doctorstitel als cultureel antropoloog.

Kamma overleed in 1987 en hij werd begraven naast de Mariatsjerke in Wierum.

De tentoonstelling 

Rond deze veelzijdige en avontuurlijke Wierumer wordt in Museum Kerk “Eben-Haëzer”, Haadstrjitte 17, een tentoonstelling georganiseerd. Deze expositie is verdeeld in 5 kamers die elk een episode uit Kamma’s leven laten zien.

De expositie omvat unieke gebruiksvoorwerpen en kunst uit Nieuw-Guinea,correspondentie van Freerk Kamma, boeken enz. en in de voormalige kerkenraadskamer wordt filmmateriaal vertoond.

De openingstijden : Vanaf zaterdag 2 juni tot zaterdag 16 september iedere donderdag- en vrijdagmiddag van 14.00 tot 17.00 uur en zaterdag van 11.00 – 17.00 uur.

Opening en feest op het kerkplein

De opening vindt plaats op zaterdag 2 juni in de Museum Kerk om 12.30 uur, waarna een groots éénmalig feest vanaf 13.15 uur begint op het grote kerkplein bij de Mariatsjerke.

Hier treden o.a. op:

– Een bekende Friese toneelspeler die ons rondleidt door het boeiende leven van Freerk Kamma.

– De Papoea Zang en Dansgroep Mambesak met West-Papoea dansen.

– Het mannenkoor Armada begeleid door de Tifa’s met o.a. authentieke Papoea roeiliederen.

– Het Wierumer Popkoor

– De Dockumer Skotsploeg . Waar Mambesak ons dansen laat zien van West Papoea, zo pakt de Skotsploeg uit met enkele originele Friese dansen.

SDG , het fanfare orkest uit Paesens-Moddergat.

Als de genodigden ( w.o. 30 Papoea’s uit zowel Papoea-Nieuw-Guinea als uit Nederland ) voor de opening met voorop Mambesak op het kerkplein arriveren, worden ze verwelkomd door SDG met het Friese volkslied. SDG geeft zaterdag twee keer acte de présence en laat er een concours op Schiermonnikoog voor schieten!

Het feest duurt tot plm. 16.30 uur. Mambesak sluit dan af met originele Papoea muziek en dans met een zodanige begeestering dat het publiek er niet aan ontkomt om de aanwezige Papoea’s in hun dansuitvoering te volgen. 

Het hele dorp Wierum werkt mee aan dit bijzondere spektakel.

Rond het feestterrein en langs de dijk staan kraampjes met Papoea artikelen, Yohanna Kurni verkoopt de echte saté broodjes.

Nellie Wambrau importeert Papoea artikelen uit Biak en verkoopt die ten behoeve van een goed doel in haar geboorteland.

Dansgroep Mambesak heeft een stand waarin ze aandacht vragen voor een vrij en onafhankelijk West Papoea, enz. en dan zijn er kraampjes met Friese streekprodukten w.o. vers gebakken vis uit de Waddenzee.

Papoea Kerkdienst zondag 3 juni 

Een aantal Papoea’s zijn aanwezig bij de opening, het pleinfeest en de kerkdienst. In de nacht van 2 op 3 juni logeren ze bij gast-families in Wierum en omgeving om zo de Papoea kerkdienst op zondag 3 juni te kunnen bijwonen. Medewerking is er van het Leeuwarder Kwartettekoar o.l.v.Hindrik van der Meer en een Papoea zangduo waardoor het een zeer bijzondere kerkdienst in de Mariatsjerke belooft te worden. Aanvang 9.30 uur

Catalogus en boeken 

Ds. Bernard Keizer stelt de catalogus samen. Het wordt geen droge opsomming van voorwerpen, maar hij lardeert de uitgave met biografische elementen en verhalen.

Freerk Kamma schreef een zeer tot de verbeelding sprekend kinderboek(je) over zijn jeugd in Wierum. Het lag nog steeds op de plank om uitgegeven te worden.

Dankzij een donatie van Harry en Corrie Kamma (kinderen van Freerk) wordt het boek nu voor 2 juni uitgegeven.

Er zijn, en er worden nog boeken geschreven over Nieuw-Guinea, o a  door Anthony van Kampen.

Een tiental uitgaven worden ter verkoop aangeboden tijdens de tentoonstellin

Lezingen en workshops

In de aanloop naar 2 juni worden enkele kleinere activiteiten georganiseerd. De juiste data volgen later.

In maart exposeert Reinder Tolsma foto’s van oud-Wierum uit de tijd van Kamma, maar ook recentere opnames. Ook heeft hij mooie verhalen en anekdotes in zijn Wierumer repertoire, die hij met veel humor ten gehore brengt.

Piet Beintema uit Dokkum maakte een studie van de 2 boeken “Dit wonderlijke werk” van Freerk Kamma. Hij vertelt hoe hij Kamma uit deze boeken leerde kennen en wat hij opstak van deze bijzondere Wierumer.

– Bij voldoende belangstelling wordt er een workshop Maro schilderen gehouden.

Een Maro is een boombastschildering. Op enkele eilandjes in het Sentani meer (bij het vroegere Hollandia) wordt deze eeuwenoude kunst nog steeds beoefend. De bewoners stuurden graag enkele blanco boombaststukken naar Wierum. Mevrouw Raap uit Burgum wijdt de deelnemers/sters in in deze kunst. Na de cursus kan men een (fors) stuk boombast mee thuis beschilderen met een Wierumer onderwerp, b.v. een schaap op de dijk, vissersboot op het wad, zeemeeuw, of de waddenzee, alles naar eigen fantasie. Dit werk wordt toegevoegd aan de expositie die de hele zomer in de Museumkerk is te bewonderen.

U kunt zich hiervoor alvast aanmelden bij Lieneke Weidenaar (telefoon: 0519 589214;

e-mail: mts.weidenaar@kpnmail.nl). 

Geboortehuis van Freerk Kamma 

Op zaterdag 16 september wordt het Kamma project afgesloten. Dan zal een plaquette worden onthuld die aangebracht wordt in de muur van het geboortehuis van Kamma.

Het programma rond deze afsluitende gebeurtenis kent nog de status “in wording”.

En verder

Klik regelmatig even naar Kamma, de witte Papoea. Zodra er nieuws te melden is, wordt dit direct aan u gemeld.

Het bestuur van de stichting “Kamma, de witte Papoea, terug in Wierum”. 

Ds. Bernard Keizer (voorzitter)

Lieneke Weidenaar (secretaresse)

Lút Meinsma (penningmeester)

Jan Prins (programmamanager)

Adviseurs:

Herman Aarts (samensteller expositie)

Feije Duim (antropoloog, 10 jaar Nieuw-Guinea)

Iko Zijlstra (Nw. Guinea veteraan)

Nancy Jouwe (Papoeakenner)

Harry en Corrie Kamma (kinderen van Freerk Kamma)